Hipokrat andı… Hekimler… Hastalar… - Gündem Ajans - Medya Danışmanlık HizmetleriGündem Ajans – Medya Danışmanlık Hizmetleri

19 Ağustos 2022 - 18:10

Hipokrat andı… Hekimler… Hastalar…

Hekimlerin mesleğine başlarken ettikleri yemine “Hipokrat Andı” denildiğini neredeyse herkes bilir. Bu yemin hem en

Hipokrat andı… Hekimler… Hastalar…
Son Güncelleme :

06 Mart 2021 - 19:59

53 views

Hekimlerin mesleğine başlarken ettikleri yemine “Hipokrat Andı” denildiğini neredeyse herkes bilir. Bu yemin hem en eski, hem en bilinen, hem de üzerinde en çok spekülasyon yapılan bir meslek yeminidir.

Gittiğimiz sağlık tesisinde ola ki bize ters bir şey meydana gelsin hemen itirazımız hazırdır;

“Sen Hipokrat yemini etmedin mi?”

Bazen itirazımızın haklı yanları bulunur, bazen ise havada kalan boş bir şeydir. Bazen havada kalır ama kimse polise sen yemin etmedin mi diye sormazken (veya hakime, mühendise vb.) hekime itiraz hemen hazırdır. Örneğin beklemekten ızdırabı artmış bir hasta, önünde yığılmış onlarca hastaya bakmaya çalışan hekimi suçlayarak;

“Nerde kaldı senin yeminin?” diyebilir.

***

Herkes böyle bir yeminin olduğunu bilir ama içeriğinin ne olduğunu bilen çok azdır. Hekimlik Mesleğinin ve tıp eğitiminin kurucusu sayılan Hipokrat’ın, serbest doktorluk yapmalarına yeterli gördüğü öğrencilerine ettirdiği yeminin orjinali aynen şöyle;

“Hekim Apollo, Asklepios, Hygeia, Panacea tüm tanrılar adına and içerim, onları tanık tutarım ki; andımı gücüm yettiğince yerine getireceğim. Bu sanatta hocamı babam gibi tanıyacağım. Rızkımı onunla paylaşacağım. Paraya ihtiyacı olursa kesemi onunla bölüşeceğim. Ailesini kardeş bileceğim. Öğrenmek isterlerse çocuklarına bu sanatı ücretsiz öğreteceğim. Onlardan başka kimseye öğretmeyeceğim. Tedavimi gücümün yettiği kadar, hiçbir zaman kötülük için değil, yardım için kullanacağım, zehir isteyene vermeyeceğim gibi, böyle bir davranışı asla önermeyeceğim. Gebe bir kadına çocuk düşürmesi için ilaç vermeyeceğim, fakat sanat ve yaşamımı tertemiz kullanacağım. Bıçağımı mesanesinde taş olan muzdariplerde bile kullanmayacağım, bunun için yerimi uzmana bırakacağım. Girdiğim her eve hastaya yardıma gireceğim. Kasıtlı tüm kötülüklerden kaçınacağım. Hür olsun, köle olsun erkeklerin, kadınların vücudunu kötüye kullanmaktan kaçınacağım. Sanatımı icra ederken veya sanatımın dışında edindiğim sırları saklayacağım. Andımı yerine getirirsem ve sözümden dönmezsem hayatım süresince sanatım için insanlar arasında iyi anılayım., dönersem bunun zıddına uğrayayım.”

Bu metinde hekim olarak bahsedilen Apollo, Askepios, Hygea ve Panacea, Hipokrat’ın öğretilerini o dönemdeki öğrencilerine aktardığı yarı tanrılaşmış sağlık kültleridir. Efsaneler Asklepion’un Hipokrat’ın dedesi, Hygea’nın da annesi olduğunu anlatır. Efsanelerin doğruluğu kendi içinde saklıdır ama Hipokrat’ın kurduğu tıp okullarına ve hastanelere “Aesklepion” , yani “Asklepios’un Evi” adını vermesiyle çelişmeyen bir bilgidir bu.

Bu arada belirtmeliyim ki; Adana’nın Yumurtalık ilçesinin antik dönemdeki ismi Hygea’dır. Bu isim değişerek “Ayas” olmuş, ardından Yumurtalık’a çevrilmiştir. Eğer Hipokrat’ın Anadolu’da kurduğu üç büyük Aesculapion’dan birinin Yumurtalık’ta olduğunu düşünürseniz, Hygea ile Hipokrat arasındaki ilişkiyi daha iyi hissedersiniz.

***

Müsaade ederseniz biraz da yeminin içeriğinden bahsetmek isterim;

Yeminin en dikkati çeken yanı, mesleği öğrendiği hocasına saygı göstermek gerektiğidir. Hatta saygıyı sadece hocasına değil onun ailesine de göstermek zorundadır hekim.

Sanatını icra ederken para almayacağı tek kişi de hocası ve ailesidir.

Burada başka bir kavram ortaya çıkar; Hekim sadece hocasından para almamak üzere yemin eder. Başka birinden değil. Yemin ızdırap çekenlerin acısını dindirmekte dikkatli olmayı önerir, herkese yardımcı olmayı ister ama açıkça para almayacaksın demez. Kasıtlı kötülüklerden kaçınmak üzere yemin edilir, bu parası olmayanın ızdırap içinde bırakılmayacağı anlamına gelir ancak verdiği hizmetin karşılıksız olmasını öngörmez.

Yeminin diğer bir ayrıntısı ise “Mesane Taşı” özelinden yola çıkarak, uzman olunmayan alanlarda müdahale yapmayı yasaklamasıdır. Hipokrat bu kavramı öğrencilerine söylediği bilinen şu önemli sözüyle de desteklemiştir;

Primum non nocere …

Yani; “Önce zarar verme”…

Bence yeminin en dikkati çeken tarafı ise; insanları köle veya hür, kadın veya erkek diye ayırmadan müdahalenin gerektiği gibi yapılmasını istemesidir. Bu hekimler arasında düşman olduğun insana bile gerekeni yapmalıyım diye algılanmış bir kavramdır. Ve müdahale yapılırken insanları ırkı, cinsiyeti, siyasal görüşü, dini veya mezhebine göre ayırmak hekimler arasında en büyük ayıp sayılır.

***

Günümüzde aslına sadık kalmak üzere bu ant üzerinde çağın zorladığı bazı değişiklikler yapılmıştır ama özü burada sunduğum gibidir. Bu öz tüm hekimlerin izlediği yolun ışığı olmalıdır. Ama beğenmediği her sağlık uygulamasında “Siz Hipokrat yemini etmediniz mi?” diye suçlayan kişilerin de hekimin nelerin üzerine yemin ettiğini bilmesi gerekir.

Bu iki taraflı bilinç hasta hekim çatışmasını önleyecek bir güce sahiptir.

YORUM YAP

YASAL UYARI! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen kişiye aittir.