Nerede o çırçır fabrikaları! - Gündem Ajans - Medya Danışmanlık HizmetleriGündem Ajans – Medya Danışmanlık Hizmetleri

14 Ağustos 2022 - 06:58

Nerede o çırçır fabrikaları!

Beyaz altın diyarı olarak nam salan ancak bu günlerde pamuk ekim alanları daralmış bir kent hüviyetine bürünen Adana’da eskiler daha iyi bilir ki; çok sayıda çırçır fabrikası vardı. Tabiri caizse pamuğun etinden, sütünden, yağından faydalanan bir ekonomik modelle sadece çırçır fabrikası değil iplik ve dokuma fabrikaları da meşhurdu

Nerede o çırçır fabrikaları!
Son Güncelleme :

04 Temmuz 2021 - 23:14

407 views

Beyaz altın diyarı olarak nam salan ancak bu günlerde pamuk ekim alanları daralmış bir kent hüviyetine bürünen Adana’da eskiler daha iyi bilir ki; çok sayıda çırçır fabrikası vardı. Tabiri caizse pamuğun etinden, sütünden, yağından faydalanan bir ekonomik modelle sadece çırçır fabrikası değil iplik ve dokuma fabrikaları da meşhurdu.

Tekstilin hammaddesi olan pamuklu giysilerin doğal lif taşımaları nedeniyle insan yaşamında vazgeçilmez bir öneme sahiptir. Tarım sektörünün stratejik ürünü olarak bilinen pamuk üretiminin gerek Adana’da gerekse Türkiye’de gerileme yaşaması ithalat artışını da beraberinde getirdi. Yıllık lif pamuk üretimi yaklaşık 800 bin ton olan Türkiye’de tekstil sektörünün ihtiyacı olan lif pamuk tüketimi ise 1 milyon 600 bin ton civarındadır. Rakamlar ortada! Tüketimin yarısı ithalat yoluyla karşılanıyor.

Halbuki geniş ve verimli tarım arazilerine sahip bir Çukurova’da, Ege’de, Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde bu üretimin tamamını karşılayacak imkânımız var.

*

Adana Sanayi Odası’ndan edindiğim bilgilere göre; 1924 yılında Adana’da 2 iplik ve dokuma fabrikası, 3 adet un fabrikası, 8 adet çırçır ve prese fabrikası, 4 adet atıl vaziyette fabrika faaliyete geçmiş. Ayrıca; Adana’da bu fabrikaların dışında toplam 243 adet ticarethane kurulmuş. Dönemin bir başka fabrikası da 1925 yılında Musevi asıllı Gilodo Yağ ve Pamuk Fabrikası olmuş. 1932’de Türkiye’de karma bir biçimde un üreten ve pamuk işleyen 29 fabrikanın her 100 liralık üretiminin 78 liralık bölümü Adana’daki fabrikalardanmış. 1924-1950 yılları arasında Adana’da, mevcut sınai tesislere ilaveten 52 adet imalathane kurulmuş.

*

1956 yılında Adana’da 2’si basma tesislerine sahip 7 iplik ve dokuma fabrikası, 7 bitkisel yağ fabrikası, 3 un fabrikası, 1 çimento fabrikası, 49 çırçır ve prese fabrikası, 2 tuğla ve kiremit fabrikası, 4 sabun imalathanesi, 1 asbestli levha fabrikası, 4 karo-mozaik imalathanesi kurulmuş. 1956 yılında Seyhan Hidroelektrik Santrali kurularak enerji üretimine geçmiş. 1956 yılında sanayide 7 bin 900 kişi çalışıyormuş. 1963 yılında faaliyette bulunan 145 sanayi tesisinde 13 bin 325 kişi istihdam ediliyormuş. Adana imalat sanayii yatırımlarının teşviki bakımından yüzde 14’lük pay ile İstanbul’dan sonra ikinci sırada yer alıyormuş. Şimdi bakıyoruz ki sanayi şehirleri sıralamasında 15. sıralara kadar gerilemiş bir Adana ile karşı karşıya kalmışız!

Adana’da 1940 ila 1970 yılları arasında Çukobirlik, Çukurova İthalat ve İhracat AŞ, Marsa, Paksoy, Bossa, Güney Sanayi, Çukurova Elektrik, Ceyhan Sanayi, Özbucak, Adana Çimento, Çetinel Tarım, Sapeksa, Pakyürek, Pak Yağ, Sasa, Atarcan, Temsa, Pilsa, Mensu, Exsa kurulmuş.

*

1950’lerin sonunda Adana’da 75 çırçır fabrikası üretim yapıyormuş. Bugün çırçıra dair tek fabrikaya bile rastlamak neredeyse imkânsız!

Adana’da en çok işçi çalıştıran; Çukobirlik, Sümer Holding, Adana Çırçır İşletmesi, Mensa, Garip Tavukçuluk, Güney Sanayi, Milli Mensucat, Paktaş, Elvan Gazoz Fabrikası, Tekel kapatılmış, Organize Sanayi Bölgesi’nde 2009-2010 yıllarında 16 fabrika kapanmış.

Şimdilerde özellikle OSB’de bir toparlanma sürecine girilmiş olsa da kentin tamamını kapsayacak yeni yatırımlar, tarım ve tarıma dayalı sanayi atılımı gerçekleşmezse ekonomik göstergeleri yukarılara taşıyacak bir ivmeyi asla yakalayamayacağız!

Maalesef Adana açısından durum bu!

Nereden nereye geldiğimizin kısa bir özetini yapmaya çalıştım.

Varın gerisini siz düşünün…

İyi haftalar olsun…

YORUM YAP

YASAL UYARI! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen kişiye aittir.
Ahsen Canbulat 2 Kasım 2021 / 18:38 Cevapla

Selam Ömer Bey , Kayseri eşrafından Osman Mehteroğlu ‘nun torununun kızıyım . Adana’da ortağıyla çırçır fabrikası varmış. İşlemler tamamlanmadan (ortağı tarafından yakıldığı tahmin edilen ) fabrika imalatta iken yanmış . 29 tane tuvaleti olduğu için 29’un fabrikası diye bilinirmiş. Ortaokulda iken gittiğimde yerini gördüm , taştan girişinde ismi yazıyordu. Yeri sahipsiz diye vakıflara kalmış ,senelerce tenekecilere iş yeri olmuş. Evlatları da birşey yapamamışlar. Hacı Ömer Sabancı Akçakaya’ya geldiğinde teyzemiz tarafından davet edildiğinde o fabrikada hamallık yaptığından bahsetmiş. Bizimkilerin fabrika böyle yok oldu. Mensa hâlâ devam ediyorsa Annemin amcası İbrâhim Tekin’indi. Bağlar koptu ne yazık ki.

    nazireh 14 Nisan 2022 / 00:00 Cevapla

    Tam olarak neredeymiş yeri, adres var mı, bu konuyu irdelemek isteriz. (Ömer Üney)