Tıp tarihi Adana’dan başlar - Gündem Ajans - Medya Danışmanlık HizmetleriGündem Ajans – Medya Danışmanlık Hizmetleri

14 Ağustos 2022 - 05:51

Tıp tarihi Adana’dan başlar

Tıp tarihi Adana’dan başlar
Son Güncelleme :

05 Aralık 2021 - 19:34

43 views

Anadolu tarihinin Helenistik dönemle başladığına dair yanlış bir kanı bulunur. Bu nedenle Yunanistan Anadolu’dan hak ister. Daha ilginci Avrupa’nın geleneksel düşüncesi felsefenin, matematiğin ve tıbbın Helenistik dönemden itibaren başladığını iddia eder. Sanki daha önce insanlar düşünmez, hesap yapmaz ve hastalanmazdı!

Göbekli Tepe ve onun mimar ile heykeltraşları bunun hiç de böyle olmadığını ispatladı ve tıbbın kaynağının da Hipokrat’tan önce olduğunu Adana Tıp Tarihine bakınca hemen anlayabiliyoruz.

KİZZUWATNA’NIN DOKTORLARI

Birçok arkeolojik kazı, Anadolu’da Helen uygarlığından 1500 yıl önce Hitit (Eti) uygarlığının olduğunu, bu uygarlığın fedaratif yapısı içinde Adana- Mersin ve Hatay’ı kapsayan Kizzuwatna isimli bir krallığın yaşadığını göstermektedir.

Bu krallık öyle bir krallıktı ki, doktor rahipler tarafından yönetilmekte, bu nedenle de saygı görüp, günümüz Vatikan’ı gibi hiç ordusu olmadan yaşamını sürdürmekteydi.

Kizzuwatna’yı yöneten rahipler bitki ve hayvan etinden (özellikle de kuş etinden) ilaçlar yapar, tüm dünyadan bölgeye şifa aramaya gelen hastalara, bu ilaçları biraz da büyü karıştırıp verirlerdi. Bu yönleriyle herkese ulaşabildikleri için de saygıyla anılırlardı.

Örneğin bulunan yazıtlardan Hitit imparatoru Muvattalli’nin bölgeye muhtemelen hastalığını tedavi ettirmeye geldiği anlaşılmaktadır. Muvattalli’nin oğlu Urhiteşup’un da bu nedenle Adana’ya geldiğini bilmekteyiz. III. Hattuşil ise ağabeyi öldükten sonra, yiğeni Urhiteşup’la girdiği iktidar mücadelesini, Kizzuwatnalı bir doktor-rahibin kızı Puduhepa ile evlenerek kazanmıştır. Yine Anadolu Medeniyetleri müzesinde bulunan taşa yazılmış mektuplardan Mısır Firavunu II. Ramses ile Hitit’in Kizzuwatnalı kraliçesi Puduhepa arasında sağlıkla ilgili yazışmalar olduğunu bilmekteyiz. Yazışmalardan Puduhepa’nın da bir sağıltıcı (hekim) olduğu, en azından etrafında sağıltıcılar bulundurduğu görülmektedir.

(Hitit Kraliçesi Puduhepa’nın Mührü)

HİPOKRAT

Bu yazdıklarımdan Hipokrat’ın önemini küçülttüğüm asla anlaşılmasın. Aksine Hipokrat; hastaların ve hastalıkların kaydını tutarak; o zamana kadar bulundukları yerde tedavi gören hastaları, Askülapion (Sağlık Tanrısının Evi) adını verdiği yerlere götürerek ve kendi arkasından hekimlik yapacak insanları yetiştirerek; ilk hastane ve ilk tıp okullarını kuran kişi olarak tarihe geçmiştir.

Şimdi sıkı durun…

Hipokratın Anadolu’da açtığı üç büyük Askülapion’un biri de Adana’nın şirin ilçesi Yumurtalık’ın bulunduğu yerde kurulmuş Aegea (Ayas) Antik Kenti’ndedir. Aegea ismi Sağlık Tanrısı Askülap’ın kızı ve efsaneye göre Hipokrat’ın annesi (doktor)Hyegea’dan gelmektedir. Hygea aynı zamanda hijyen kelimesinin kaynağıdır.

(Aegea Antik Kenti (Ayas /Bugünkü Yumurtalık)

İLK ORGAN NAKLİ, İLK TIP KİTABI

Efsane odur ki Cosmo ve Damian isimli ikiz kardeş iki hekim, bir zencinin ayağını bir beyaza takarak, ilk organ naklini de Yumurtalık’taki bu hastanede yapmıştır. Cosmo ve Damian bu başarıları nedeniyle Hristiyan dini tarafından aziz ilan edilmiş ve resimleri birçok kilisenin duvarına çizilmiştir.

(Cosmo ve Damian’ın Avrupa Kiliselerini Süsleyen Onlarca Freskinden Biri)

İlk organ nakli belki efsanedir ama dünyanın bilinen en eski tıp ve eczacılık kitabının, Anavarza Antik Kenti’nde Dioskorides isimli bir hekim tarafından yazıldığı (MS 40 civarı) tarihi bir gerçek olarak Viyana’da durur.

Şimdi Adana’da yazılan bir kitap Viyana’da ne geziyor diye düşünebilirsiniz. Anlatayım;

Tam 16 yüz yıl hekimlerin başucu kitabı olan ve içinde 400 den fazla reçete barındıran, Materia Medica’nın en eski nüshası, Kanuni döneminde 100 düka altın rüşvet karşılığında, Kanuni’nin hekimbaşının oğlu tarafından, Avusturya büyükelçisi Busbeq’e satılmıştır. Bu yüzden bilinen en eski tıp kitabı Viyana’daki Avusturya Ulusal Kütüphanesi’nde bulunmaktadır.

Arapça bazı nüshaları ise İstanbul Süleymaniye Kütüphanesi’ndedir.

(Materia Medica /En Eski Tıp Kitabı)

LOKMAN HEKİM

Bu yazdıklarımdan da anlaşılmaktadır ki; Dünya Tıp Tarihi’nin önemli başlangıç noktalarından biri de Adana’dır.

Hekimlik faaliyetinin bir devlet yönetim biçimi olarak Çukurova’da başladığını, bilinen ilk hastane ve tıp okullarının burada açıldığını, dünyanın ilk organ naklinin Yumurtalık’ta yapıldığını, en eski tıp kitabının Adana’da yazıldığını düşünürseniz Lokman Hekim Efsanasi’nin de niye bu bölgede anlatıldığına anlam verebilirsiniz.

Demem odur ki; efsanevi özelliğe sahip Lokman Hekim kişiliği, Puduhepa’dan Dioskorides’e kadar bölgede yetişmiş tüm hekimlerin öykülendirilmiş halidir.

(Lokman Hekim / Çizim Sefa Sofuoğlu)

Kaynaklar;

 1/Çukurova Tıp Tarihi /Ed. Dr. S.Haluk Uygur, Doç. Dr Ali İhsan Ökten

2/Ortadoğu’nun Sağlık Merkezi Adana / Dr. S.Haluk Uygur

YORUM YAP

YASAL UYARI! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen kişiye aittir.